Archiwum obejmuje ponad 100 000 kart kartoteki źródeł oraz około 30 000 jednostek materiałów biograficznych dokumentujących działalność osób zajmujących się tworzeniem, drukiem, oprawą, ilustracją, wydawaniem, gromadzeniem i upowszechnianiem książek - od średniowiecza po XX wiek.
Projekt ma znaczenie nie tylko naukowe i dokumentacyjne, lecz także popularyzatorskie. Dzięki digitalizacji oraz wykorzystaniu nowoczesnych narzędzi cyfrowych unikatowe materiały zostaną zabezpieczone przed zniszczeniem i utratą, a jednocześnie staną się szerzej dostępne dla odbiorców zainteresowanych historią książki i kultury. Realizacja przedsięwzięcia przyczyni się do upowszechniania wiedzy o osobach współtworzących polskie dziedzictwo piśmiennicze oraz podkreśli znaczenie kultury książki jako ważnego elementu dziedzictwa narodowego i europejskiego.
Kolekcja
Kolekcja stanowi unikatowy zbiór dotyczący historii książki oraz środowisk naukowych i kulturalnych związanych z polskim piśmiennictwem. Zgromadzone materiały dokumentują działalność osób reprezentujących różne epoki i środowiska społeczne - od średniowiecznych kopistów i zakonników, przez drukarzy, pedagogów i bibliotekarzy, po przedstawicieli rodów arystokratycznych i mecenasów kultury.
W archiwum odnaleźć można biogramy zarówno postaci powszechnie znanych, jak i dziś zapomnianych, których działalność miała istotny wpływ na rozwój książki. Materiały dotyczą także Polaków działających na emigracji oraz obcokrajowców zasłużonych dla kultury polskiej.
Szczególnie cenną część zbioru stanowią dokumenty z lat 1946-1972, które dotychczas nie były szeroko udostępniane ani kompleksowo opracowane naukowo. Wiele z nich istnieje wyłącznie w formie rękopisów i maszynopisów.
Prace w ramach projektu
Realizacja projektu obejmuje działania związane z ochroną, opracowaniem oraz cyfrowym udostępnieniem zbiorów. Prace prowadzone są etapowo i obejmują m.in. fumigację materiałów archiwalnych, opracowanie struktury rekordów i systemu wyszukiwania, przygotowanie dedykowanej bazy danych, digitalizację dokumentów oraz sukcesywne opracowywanie i publikowanie materiałów.
Dzięki projektowi powstanie nowoczesny portal umożliwiający przeszukiwanie i prezentację zdigitalizowanych zasobów Archiwum. Realizacja przedsięwzięcia pozwoli nie tylko zabezpieczyć cenne dziedzictwo kulturowe, lecz także stworzyć dostępne online narzędzie badawcze dla naukowców, studentów oraz wszystkich osób zainteresowanych historią książki i kultury piśmienniczej. Digitalizacja archiwum umożliwi ochronę unikatowych materiałów przed zniszczeniem i zapomnieniem, a jednocześnie zwiększy możliwości ich wykorzystania w badaniach naukowych i działaniach popularyzatorskich.
Udostępniane rekordy osobowe oraz zdigitalizowane materiały źródłowe będą dostępne online (w większości na wolnej licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – CC BY), co znacząco zwiększy zasięg oddziaływania projektu w skali krajowej i międzynarodowej. Projektowana platforma będzie zgodna ze standardami dostępności cyfrowej WCAG, co zapewni jej użyteczność dla szerokiego grona odbiorców.
Dzięki temu archiwum stanie się nie tylko istotnym narzędziem badawczym, ale również platformą upowszechniania wiedzy o osobach współtworzących kulturę książki, wzmacniając rolę Uniwersytetu Łódzkiego jako ośrodka dokumentującego i popularyzującego dziedzictwo naukowe i kulturowe.
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki III”, na podstawie umowy nr SBN/SP/0081/2026/01
